Definicja bólu

Ból uznawany jest za jedno z najczęstszych odczuć pojawiających się w życiu człowieka.
Ból definiowany jest jako nieprzyjemne przeżycie zmysłowe i emocjonalne, połączone z aktualnym lub potencjalnym uszkodzeniem tkanki lub związane z wyobrażeniem tego typu uszkodzenia.[1]

Ból pełni funkcję ochronną, informując o grożącym niebezpieczeństwie. U osób trenujących wskazuje granice wydolności organizmu, szczególnie w obszarze, który w danej dyscyplinie poddany zostaje najwyższemu obciążeniu, a w konsekwencji jest najbardziej narażony na uszkodzenie lub kontuzję.
Uczucie bólu, poza wywołaniem niepokoju o zdrowie, pełni również rolę sygnału alarmowego, którego celem jest ostrzeganie organizmu przed uszkodzeniem lub informacja o rozpoczynającym lub toczącym się procesie chorobowym.[2]

Dobry ból vs Zły ból ?

Wśród sportowców pewien dyskomfort jest normalną częścią aktywności. Często jest traktowany jako element udanego programu treningowego. Aby siła mięśni wzrosła, mięsień musi odczuwać wzrost stresu w stosunku do tego, do czego jest przyzwyczajony. Ten rodzaj “stresu” odczuwany jest zazwyczaj jako uczucie palenia w mięśniach w trakcie treningu. Ból tego typu możemy nazwać dobrym. Powinien być krótki i ustąpić zaraz po zakończeniu aktywności.

Zmęczenie po dobrym, forsownym treningu jest też oznaką, że ćwiczenie przesuwa granicę fizjologii sportowca. Nie powinno ono jednak przesuwać jej nadmiernie. Powinniśmy czuć zmęczenie ale nie nadmierne wyczerpanie. Zmęczenie, które trwa kilka dni, oznacza, że fizjologia danej osoby została nadmiernie obciążona, a mięśnie i zapasy energii nie są skutecznie uzupełniane. Przewlekłe zmęczenie po nadmiernym wysiłku sugeruje, że dana osoba może być przetrenowana. Jeśli po odpowiednim odpoczynku zmęczenie się utrzymuje, może to świadczyć o innych problemach zdrowotnych i warto skonsultować się z lekarzem. [3]

Jakie są oznaki bólu?

Mięśnie, ścięgna, więzadła i kości naszego organizmu są żywymi strukturami które reagują na stres związany z wysiłkiem fizycznym. Jeśli stres treningowy nastąpi zbyt szybko i intensywnie, może dojść do przeciążenia wymienionych struktur i pojawienia się silnego bólu.

Przykładem mogą być mięśnie, które nie były ćwiczone przez długi czas. Ból mięśni zwykle pojawia się, gdy wykonujemy nowe ćwiczenie, do którego nie jesteśmy przyzwyczajeni. Bolesność zwykle zaczyna się w ciągu kilku godzin, a nasila się od jednego do dwóch dni po wysiłku. Reakcja organizmu na taki stan rzeczy nazywana jest “opóźnioną bolesnością mięśni” i przedstawia rzeczywiste uszkodzenie włókien mięśniowych.

Zespół opóźnionego bólu mięśniowego (DOMS – delayed onset muscle soreness) – ból mięśni pojawiający się w ciągu 24–72 godzin po intensywnym wysiłku. Ustępuje po 5–7 dniach, nazywany popularnie „zakwasami”. „Zakwasy” kojarzone są błędnie z występowaniem kwasu mlekowego w mięśniach. W istocie kwas mlekowy zostaje wypłukany z tkanki mięśniowej przez przepływającą krew już w 1–2 godziny po intensywnym wysiłku i jest zużywany przez wątrobę w różnych procesach (np. podczas glukoneogenezy).[4]