Wiktor Wrzesiński

Dlaczego łopatki powinny się ruszać?

Łopatka i kość ramienna tworzą tak naprawdę staw ramienny, ruch łopatki musi być umożliwiony, aby kość ramienna otrzymywała wsparcie strukturalne. Jeżeli w grę wchodzi ruch kości ramiennej powinniśmy też mieć swobodny ślizg łopatki po żebrach.

Chcesz przeczytać cały artykuł?

Wykup Subskrypcję

Masz  już subskrypcję?

Warto zwrócić uwagę na to jak łopatka porusza się po żebrach a wraz z łopatką nasz obojczyk i kość ramienna. Wszystkie te struktury wspólnie składają się na rytm ramienno-łopatkowy. Przy jakimkolwiek ruchu np. elewacji obojczyka/łopatek mamy do czynienia z ruchem obojczyka, ruchem łopatki i co warto zauważyć przemieszcza się również głowa kości ramiennej. Nie da się rozdzielić ruchu tych struktur. Popularne ćwiczenie jakim jest scapular pull up, które polega na tym, że wisimy po prostu na drążku jak do zwykłego podciągania i następnie ściągamy same łopatki w dół może nie być najlepszym pomysłem dla wielu osób, ponieważ muszą one podciągnąć sporą część swojej masy ciała przez co siły dystrakcyjne działające na kość i wydrążenie stawowe będą dosyć duże. Również jakiekolwiek ruchy, gdzie chcemy maksymalnie odizolować pracę łopatki bądź ją utrzymać w jednej pozycji będzie złym pomysłem, ponieważ łopatka ma zapewniać wsparcie strukturalne. Ludzie ewoluowali przez co nasze ciało nauczyło się oszczędzać energię, jest ekonomiczne. Wsparcie strukturalne ma zapewnić nam możliwie jak największą oszczędność energii. Przykład, którego lubię używać to np. w pozycji na górze wyciskania leżąc dużo łatwiej utrzymać staw łokciowy wyprostowany żeby utrzymać ciężar niż zgiąć lekko łokieć i w takiej pozycji go utrzymywać. Dzieje się tak właśnie z powodu wsparcia strukturalnego, gdzie jedna kość ma możliwość “oparcia” się o drugą strukturę. Podobnie jest w przypadku stawu ramiennego. Staw ramienny ma 3 stopnie swobody co oznacza, że porusza się w dowolnym kierunku. Ma dużą ruchliwość, ale przez to też ograniczoną stabilność wewnętrzną. Poprzez np. usilne staranie się utrzymania retrakcji podczas wyciskania zmniejszamy stabilność wewnętrzną jeszcze bardziej. Wracając jeszcze na chwilę do tematu scapular pull ups, na ilustracji poniżej macie zobrazowanie tego w jaki sposób działają siły dystrakcyjne w tym ruchu. Czy realnie stanie się to co ilustrują te wektory? Prawdopodobnie nie. Czy realnie jest szansa na ból/kontuzję? Jak najbardziej.

Działanie mięśni

Mamy 17 mięśni przyczepionych do łopatki co jest całkiem sporą ilością. Każdy z nich pełni jakieś zadanie, a my poprzez próbę odizolowania ruchu łopatki ograniczamy im możliwość działania. W każdym ruchu możemy wyróżnić główne motory napędowe ruchu (a.k.a. prime moverzy), natomiast po drugiej stronie osi będziemy mieli mięśnie, które dbają w dużym stopniu o integralność stawu. Co mam na myśli poprzez drugą stronę osi? Np. podczas wyciskania pracują mięśnie jak przedni akton czy piersiowy większy (jeśli mówimy o stawie ramiennym), a po drugiej stronie osi mamy mięśnie jak najszerszy grzbietu czy tylny akton. Podczas, gdy mięśnie z przodu (przedni akton czy piersiowy) się skracają mięśnie po drugiej stronie osi się rozciągają i mamy do czynienia z czymś co nazywa się współskurczem/kokontrakcją. W skrócie chodzi o to, że najszerszy, tylny akton i inne mięśnie po tamtej stronie muszą stabilizować kość ramienną oporując siłom mięśni z przodu osi. W przypadku łopatki jest tak samo. Ograniczając jej protrakcję np. w wyciskaniu nie dajemy możliwości pracy zębatemu przedniemu a co za tym idzie ekscentrycznie uniemożliwiamy też efektywną pracę czworobocznemu czy równoległobocznym. Będzie to oznaczało, że te małe mięśnie jak nadgrzebieniowy, podgrzebieniowy etc. będą musiały wytworzyć większą siłę/napięcie, aby nie pozwolić na dyslokację kości ramiennej z panewki stawu. Kolejnym przykładem może być próba ściągania łopatek do depresji i retrakcji przy wznosach bokiem. Przy odwiedzeniu ramienia, górna rotacja łopatki i tylna rotacja obojczyka jest nam potrzebna, a wręcz niezbędna i nie da się tego “wyłączyć”. Poprzez próbę wytworzenia depresji sami staramy się ograniczyć górną rotację (i elewację) co powoduje, że ruch w stawie po prostu skończyłby się bardzo szybko, bo kość ramienna nie ulegnie dużemu odwiedzeniu przy braku ruchu obojczyka/łopatki. Dodatkowo retrakcja obojczyka uniemożliwia pełne działanie zębatego przedniego, ponieważ część jego włókien w istotny sposób odpowiada za górną rotację, ale i za PROTRAKCJĘ łopatek. Podczas ruchu wznosów łopatka musi do pewnego stopnia poruszyć się w przód i dookoła żeber, aby zębaty mógł optymalnie pracować. Poprzez utrzymywanie łopatek w retrakcji przez cały ruch czworoboczny ma poniekąd lepszą pozycję względem zębatego przez co możecie czuć nadmierną pracę/aktywność kapturów. Nasze ciało działa bardzo mądrze i wszystko powinno funkcjonować jak w orkiestrze (przynajmniej ja lubię o tym myśleć w taki sposób) . Kiedy jakiś instrument przestaje grać/gra ciszej wtedy inny zaczyna grać głośniej. W naszym ciele działa to tak samo, kiedy jakiś mięsień się rozciąga inny się skraca i tak w kółko. Wszystko to dzieje się, aby stworzyć/zapewnić stabilność wewnętrzną i nie pozwolić na jakiś brak integralności w stawie. Podczas jakichkolwiek ruchów typu scap pull up czy serratus push up/push up plus jedyne czego się uczycie to w jaki sposób odizolować pracę łopatki od ramienia. Również podczas jakichkolwiek ruchów jak przysiad czy martwy ciąg ludzie nie starają się oddzielić ruchu biodra i kości udowej, więc dlaczego chcemy robić dokładnie taką rzecz w przypadku górnej części naszego ciała? Łopatka i kość ramienna (+obojczyk) są ze sobą za mocno powiązane i istnieje cel dlaczego tyle mięśni czy innych struktur (np. więzadeł) łączy te dwie kości. Finalna myśl: nie próbuj cofać, opuszczać łopatki w dół czy robić cokolwiek z tym związanego. Przy ruchu kości ramiennej łopatka i obojczyk będą miały ruch, który najzwyczajniej w świecie pozwala ci na zachowanie zdrowia tego całego kompleksu.